Thứ trưởng Bộ Y tế- GS.TS Trần Văn Thuấn vừa ký văn bản gửi các Bộ, Ban, Ngành, Đoàn thể Trung ương về việc hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá 25-31/5/2026 và thực thi nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Thuốc lá gây hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu

Bộ Y tế dẫn thông tin từ báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh, với nhiều nhóm bệnh nguy hiểm như: ung thư (điển hình là ung thư phổi), các bệnh tim mạch (đặc biệt là bệnh mạch vành), các bệnh hô hấp (đặc biệt là viêm đường hô hấp và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) và ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản và sinh dục ở con người.

Sử dụng thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó có khoảng 1,6 triệu ca tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động. Trên toàn cầu, chi phí liên quan đến sử dụng thuốc lá, bao gồm chi phí chăm sóc sức khỏe và tổn thất năng suất lao động, ước tính lên tới 1,4 nghìn tỷ đô la mỗi năm, chiếm 1,8% GDP toàn cầu năm 2021.

Theo Báo cáo toàn cầu về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2025 cho thấy các nước đã đạt được những bước tiến quan trọng trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTH thuốc lá). Nhiều quốc gia ở Đông Nam Á đã áp dụng các biện pháp kiểm soát toàn diện, nhờ vậy đã đạt được những tiến bộ đáng khích lệ. So với năm 2010, năm 2024 tỷ lệ hút thuốc ở Đông Nam Á giảm 40%.

Thuốc lá gây hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu.

Tại Việt Nam, Báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật PCTH thuốc lá cho thấy nhờ có nhiều nỗ lực trong công tác PCTH thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong nam giới trưởng thành giảm, đồng thời tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc.

Theo Điều tra tình hình sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành trên 15 tuổi năm 2023: Tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới giảm từ 47,4% (năm 2010) xuống 38,9% (năm 2023).

Tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong thanh thiếu niên từ 13 đến 17 tuổi giảm từ 5,36% năm 2013 xuống 2,78% năm 2019; trong nhóm từ 13 đến 15 tuổi giảm từ 2,5% (năm 2014) xuống 1,9% (năm 2022).

Thuốc lá mới tiếp tục là thách thức lớn

Tuy nhiên, theo Bộ Y tế các nước trên thế giới cũng như Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử (TLĐT) và thuốc lá nung nóng (TLNN) tiếp tục gia tăng, có nguy cơ làm suy yếu các thành tựu trong công tác PCTH thuốc lá trong hơn một thập kỷ qua.

Chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Chiến dịch nhằm phơi bày các chiến lược của các tập đoàn thuốc lá trên thế giới trong việc lôi kéo một thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời né tránh các biện pháp kiểm soát thuốc lá ngày càng chặt chẽ trên toàn cầu.

Thông qua chủ đề này, Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh cam kết trong việc thúc đẩy thực thi chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trước nguy cơ nghiện chất nicotine, đồng thời kêu gọi chính phủ các nước, tổ chức y tế, xã hội dân sự và giới trẻ cùng chung một sứ mệnh: hướng tới một tương lai không thuốc lá.

Đẩy mạnh tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm về PCTH thuốc lá

Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ 25-31/5, đồng thời để tiếp tục tăng cường thực thi Luật PCTH thuốc lá, Chiến lược quốc gia về PCTH thuốc lá, đẩy mạnh việc triển khai Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, Bộ Y tế trân trọng đề nghị các Bộ, ngành, Đoàn thể Trung ương phối hợp, chỉ đạo tổ chức các hoạt động, cụ thể như sau:

Thứ nhất, tiếp tục phổ biến và chỉ đạo thực thi nghiêm quy định của Luật PCTH thuốc lá. Chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trong ngành đưa nội dung PCTH thuốc lá vào kế hoạch hoạt động hằng năm, đưa quy định cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc vào quy chế nội bộ của cơ quan, đơn vị, treo biển cấm hút thuốc tại các khu vực có quy định cấm theo quy định của Luật PCTH thuốc lá.

Lãnh đạo các cơ quan, đơn vị gương mẫu thực hiện và yêu cầu cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của cơ quan, đơn vị không hút thuốc lá nơi làm việc và các địa điểm có quy định cấm hút thuốc.

Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông phòng, chống tác hại của thuốc lá. Phổ biến nội dung của Luật PCTH thuốc lá, Chiến lược quốc gia về PCTH thuốc lá và các quy định liên quan tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các văn bản hưởng dẫn thực hiện.

Phổ biến thông tin về tác hại của thuốc lá, TLĐT, TLNN tới công chức, viên chức, người lao động tại cơ quan, đơn vị.

 Chủ đề Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026 được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”.

Thứ ba, chủ trì, phối hợp với các bộ ngành liên quan tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm về PCTH thuốc lá thuộc lĩnh vực được phân công phụ trách.

Thành lập các đoàn kiểm tra việc thực hiện Luật PCTH thuốc lá thuộc lĩnh vực được phân công theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 3 năm 2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế và các Nghị định khác có liên quan đến lĩnh vực PCTH thuốc lá.

Kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội; Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 03 năm 2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế.

Lồng ghép nội dung kiểm tra việc thực hiện Luật PCTH thuốc lá vào kế hoạch kiểm tra hàng năm của Bộ, ngành, tổ chức chính trị xã hội.

Thứ tư, tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ ngày 25 đến ngày 31/5/2026. Treo băng-rôn, khẩu hiệu hưởng ứng và căn cứ điều kiện thực tế để tổ chức các hoạt động: mít tinh, hội thảo, hội nghị, cuộc thi và các hình thức truyền thông phù hợp khác để hưởng ứng.

P.Hường (theo báo SK&ĐS)