Điểm đáng lo ngại là khi tình trạng viêm kéo dài, bao khớp sẽ dày lên, xơ hóa và co rút, làm hạn chế vận động nghiêm trọng. Ở giai đoạn này, nếu chỉ tập luyện đơn thuần, hiệu quả thường rất hạn chế vì cấu trúc bao khớp đã bị "khóa" lại.

Khớp vai là khớp có biên độ vận động lớn nhất cơ thể. Bao khớp bao quanh khớp giúp ổn định và cho phép cử động linh hoạt. Khi viêm kéo dài, bao khớp bị dày lên, xơ hóa và co rút. Lượng dịch khớp giảm, cấu trúc bên trong bị dính lại với nhau.

Chính sự thay đổi cấu trúc này khiến khớp mất tính đàn hồi. Nếu không can thiệp kịp thời, khớp vai gần như bị "niêm phong", gây hạn chế vận động toàn diện.

Điều này lý giải vì sao ở giai đoạn muộn, việc chỉ tập vận động đơn thuần thường không mang lại hiệu quả rõ rệt. Bao khớp đã bị co rút về mặt cấu trúc, cần có những biện pháp điều trị chuyên sâu hơn.

Đông cứng khớp vai là tình trạng viêm mạn tính của bao khớp vai, dẫn đến đau và hạn chế vận động cả chủ động lẫn thụ động. Bệnh thường gặp ở người từ 40–60 tuổi, nữ nhiều hơn nam. Đặc biệt, người mắc đái tháo đường, rối loạn tuyến giáp, bệnh tim mạch hoặc sau chấn thương, phẫu thuật vùng vai có nguy cơ cao hơn.

Khác với đau vai do căng cơ hay viêm gân đơn thuần, đông cứng khớp vai có đặc điểm tiến triển theo từng giai đoạn rõ rệt và kéo dài nhiều tháng, thậm chí 1–2 năm nếu không điều trị đúng cách.

 Tổn thương khớp vai do làm việc nặng, hoặc chấn thương khi chơi thể thao. Ảnh minh hoạ

Giai đoạn đông cứng khớp vai

Giai đoạn viêm (giai đoạn "đóng băng" khởi phát)

Người bệnh bắt đầu cảm thấy đau âm ỉ vùng vai, đau tăng khi vận động hoặc về đêm. Nhiều người bị mất ngủ vì đau nhức kéo dài. Biên độ vận động bắt đầu giảm nhẹ nhưng chưa rõ rệt.

Giai đoạn đông cứng

Đây là giai đoạn bao khớp dày lên và co rút mạnh. Cơn đau có thể giảm dần nhưng thay vào đó là tình trạng hạn chế vận động nghiêm trọng. Người bệnh không thể giơ tay cao, chải tóc, mặc áo qua đầu hay với tay ra sau lưng. Đặc biệt, ngay cả khi có người khác hỗ trợ nâng tay, khớp vai vẫn bị "khóa" cứng.

Giai đoạn tan đông

Nếu được điều trị và phục hồi chức năng đúng cách, biên độ vận động dần cải thiện. Tuy nhiên, quá trình này có thể kéo dài nhiều tháng.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm

Người dân không nên chủ quan khi có các biểu hiện sau:

Đau vai kéo dài trên 2–3 tuần không cải thiện.

Đau tăng về đêm, ảnh hưởng giấc ngủ.

Khó thực hiện các động tác sinh hoạt như chải đầu, mặc áo, với tay.

Vai cứng cả khi tự vận động và khi có người khác hỗ trợ.

Việc thăm khám sớm giúp phân biệt đông cứng khớp vai với các bệnh lý khác như rách gân chóp xoay, viêm gân vôi hóa hay thoái hóa khớp vai.

Điều trị đông cứng khớp vai

Ở giai đoạn sớm, điều trị nội khoa kết hợp vật lý trị liệu có thể mang lại hiệu quả tốt. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, kháng viêm, giãn cơ.

Trong một số trường hợp, tiêm corticoid nội khớp giúp giảm viêm nhanh, tạo điều kiện thuận lợi cho tập phục hồi chức năng.

Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng nhưng phải được hướng dẫn đúng kỹ thuật. Các bài tập kéo giãn bao khớp cần thực hiện đều đặn, tăng dần cường độ.

Tuy nhiên, khi bao khớp đã xơ hóa nặng, bác sĩ có thể cân nhắc các biện pháp can thiệp như:

Thủy phân bao khớp (bơm dịch làm giãn bao khớp). Nội soi giải phóng bao khớp. Can thiệp gây mê và vận động cưỡng bức dưới kiểm soát y khoa.

Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào mức độ bệnh, thời gian mắc và tình trạng sức khỏe toàn thân của người bệnh.

Đối tượng mắc đông cứng khớp vai

Ngoài yếu tố tuổi tác, một số nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý:

Người mắc đái tháo đường (tỷ lệ đông cứng khớp vai cao hơn 2–4 lần so với người bình thường).

Người ít vận động, làm việc văn phòng kéo dài.

Người từng chấn thương vai hoặc phải bất động vai lâu ngày.

Phụ nữ trung niên, đặc biệt trong giai đoạn tiền mãn kinh.

Việc chủ động vận động khớp vai nhẹ nhàng mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Nếu không được điều trị kịp thời, đông cứng khớp vai có thể để lại hạn chế vận động vĩnh viễn một phần. Người bệnh gặp khó khăn trong sinh hoạt, lao động, chất lượng cuộc sống suy giảm đáng kể.

Ngoài ra, tình trạng đau mạn tính kéo dài có thể gây rối loạn giấc ngủ, lo âu, thậm chí trầm cảm.

Phòng ngừa đông cứng khớp vai

Để phòng ngừa đông cứng khớp vai, người dân nên duy trì vận động khớp vai hằng ngày, đặc biệt nếu làm việc văn phòng. Tránh giữ một tư thế quá lâu. Kiểm soát tốt bệnh nền như đái tháo đường, rối loạn nội tiết.

Điều trị sớm các chấn thương hoặc viêm vùng vai. Khi xuất hiện đau vai kéo dài, không nên tự ý xoa bóp mạnh hoặc tập luyện quá sức. Việc điều trị sai cách có thể làm tình trạng viêm nặng hơn.

Tóm lại: Đông cứng khớp vai không phải là tình trạng "đau vai thông thường" có thể tự khỏi trong vài ngày. Đây là một bệnh lý viêm mạn tính có thể gây hạn chế vận động nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị sớm.

Việc hiểu đúng bản chất bệnh giúp người dân chủ động thăm khám kịp thời, tránh để bao khớp bị "khóa" hoàn toàn. Điều trị đúng thời điểm không chỉ giúp giảm đau mà còn rút ngắn thời gian hồi phục, bảo vệ chức năng vận động lâu dài của khớp vai.

Phạm Hường (theo báo SK&ĐS)