Như Sức khoẻ và Đời sống đã thông tin ở Bài 1: Tại Đơn vị Đột quỵ – Khoa Cấp cứu & Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, mỗi ca bệnh là một cuộc chạy đua với thời gian. Nhưng phía sau những phút giây căng thẳng ấy là cả một quy trình được chuẩn hóa, vận hành nhịp nhàng nhằm rút ngắn từng giây quý giá để giành lại sự sống cho bệnh nhân.

25 phút quyết định...

Theo ThS.BS. Vũ Đình Hùng, khi một ca đột quỵ được xác định, quy trình cấp cứu được kích hoạt ngay lập tức, mở ra cuộc chạy đua căng thẳng với thời gian.

"Ngay sau khi bệnh nhân nhập viện, đối với những ca nghi ngờ đột quỵ, chúng tôi khởi động 'Code Stroke'. Bệnh nhân được thăm khám, lấy máu xét nghiệm và chụp chiếu khẩn trương. Toàn bộ quá trình từ lúc tiếp nhận đến khi có kết quả chẩn đoán hình ảnh thường diễn ra trong khoảng 25 phút".

Sau bước đánh giá ban đầu, các bác sĩ thuộc nhiều chuyên khoa như cấp cứu, thần kinh, can thiệp và tim mạch sẽ nhanh chóng hội chẩn để đưa ra phương án điều trị tối ưu. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc tiêu sợi huyết, can thiệp lấy huyết khối hoặc phẫu thuật.

 ThS.BS Vũ Đình Hùng thăm khám bệnh nhân đột quỵ trong giai đoạn phục hồi.

ThS.BS. Vũ Đình Hùng cho hay, có ba yếu tố then chốt quyết định khả năng sống còn và phục hồi của bệnh nhân đột quỵ. Thứ nhất là xử trí ban đầu ngoài viện, người thân cần nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế nhanh nhất, tránh các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng. Thứ hai là thời gian khởi phát – 'time is brain'. Trong vòng 4,5 giờ đầu, bệnh nhân có thể được cân nhắc dùng thuốc tiêu sợi huyết, còn một số trường hợp tắc mạch lớn có thể can thiệp trong 24 giờ. Thứ ba là sự phối hợp đa chuyên khoa, bởi đột quỵ không phải bệnh lý của một chuyên ngành đơn lẻ", ThS.BS. Vũ Đình Hùng nhấn mạnh.

Hiện nay, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã triển khai nhiều công nghệ hiện đại trong cấp cứu đột quỵ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI).

"Chúng tôi đã áp dụng AI trong phân loại bệnh nhân ngay từ khâu tiếp nhận, giúp xác định nhanh những trường hợp nghi ngờ đột quỵ để ưu tiên xử trí. Trong chẩn đoán hình ảnh, các hệ thống máy móc và phần mềm hiện đại có thể phân tích vùng tổn thương, vùng thiếu máu, từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định chính xác hơn", ThS.BS. Vũ Đình Hùng cho biết.

Theo ThS.BS. Vũ Đình Hùng, việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp rút ngắn thời gian từ khi bệnh nhân nhập viện đến khi được can thiệp, mà còn nâng cao độ chính xác trong điều trị.

Áp lực quyết định trong từng giây phút

Làm việc trong môi trường cấp cứu đột quỵ, các bác sĩ phải đối mặt với nhiều áp lực đặc thù.

"Mỗi ngày, riêng trung tâm cấp cứu và hồi sức tích cực tiếp nhận khoảng 150 bệnh nhân. Áp lực lớn nhất là phải đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác trong thời gian rất ngắn. Chúng tôi không có nhiều thời gian để cân nhắc", ThS.BS. Vũ Đình Hùng chia sẻ.

Không chỉ áp lực chuyên môn, bác sĩ còn phải đối diện với áp lực tâm lý từ phía người nhà bệnh nhân. "Đột quỵ diễn biến rất đột ngột, người nhà thường hoang mang, lo lắng. Việc giải thích để họ hiểu và đưa ra quyết định điều trị trong thời gian ngắn cũng là một thách thức lớn", ThS.BS. Vũ Đình Hùng nói.

Vẫn còn nhiều bệnh nhân lỡ "giờ vàng"

Dù công tác truyền thông về nhận biết và xử trí đột quỵ đã được đẩy mạnh trong những năm gần đây, nhưng thực tế tại các cơ sở y tế cho thấy, không ít bệnh nhân vẫn bỏ lỡ "giờ vàng" – khoảng thời gian quý giá quyết định hiệu quả điều trị.

Theo ThS.BS. Vũ Đình Hùng, rào cản lớn nhất không nằm ở kỹ thuật hay trang thiết bị, mà ở việc người bệnh đến viện quá muộn. Nhiều trường hợp khi xuất hiện triệu chứng ban đầu như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó… lại không được nhận diện kịp thời, hoặc người nhà còn chần chừ theo dõi, tự xử trí tại nhà.

 Đơn vị Đột quỵ – Khoa Cấp cứu & Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội hoạt động 24/24, tiếp nhận hàng nghìn ca bệnh mỗi năm. 

"Hiện nay, tỷ lệ bệnh nhân đến viện trong thời gian có thể can thiệp chỉ dưới 30%. Nhiều trường hợp người nhà còn chần chừ hoặc xử trí ban đầu chưa đúng, làm mất cơ hội điều trị tốt nhất", ThS.BS. Vũ Đình Hùng cho biết.

Không chỉ vậy, một số quan niệm sai lầm vẫn tồn tại trong cộng đồng như cạo gió, chích lễ, hay chờ bệnh nhân "tự hồi phục" đã vô tình làm chậm trễ thời điểm vàng để can thiệp. Trong khi đó, với đột quỵ, mỗi phút trôi qua là hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể phục hồi.

Chính vì vậy, ThS.BS. Vũ Đình Hùng cho rằng việc nâng cao nhận thức cộng đồng không chỉ dừng ở việc biết triệu chứng, mà còn phải hiểu rõ tính cấp cứu của bệnh và hành động ngay lập tức – gọi cấp cứu hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ.

Đột quỵ ngày càng trẻ hóa

Một thực tế đáng lo ngại khác là xu hướng trẻ hóa của bệnh đột quỵ đang ngày càng rõ rệt, không còn là căn bệnh "của người cao tuổi" như trước đây.

ThS.BS. Vũ Đình Hùng cho hay, sự thay đổi trong lối sống hiện đại là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này. Áp lực công việc, căng thẳng kéo dài, thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như thức khuya, ít vận động, sử dụng rượu bia, thuốc lá… đang âm thầm làm gia tăng các yếu tố nguy cơ ở người trẻ.

"Theo tôi, có hai nguyên nhân chính. Thứ nhất là lối sống hiện đại với nhiều áp lực, chế độ sinh hoạt không lành mạnh, tỷ lệ béo phì và bệnh mạn tính tăng ở người trẻ. Thứ hai là nhờ các phương tiện chẩn đoán phát triển, chúng ta phát hiện được nhiều ca đột quỵ ở người trẻ hơn trước", ThS.BS. Vũ Đình Hùng nhận định.

Thực tế lâm sàng ghi nhận không ít trường hợp bệnh nhân đột quỵ ở độ tuổi rất trẻ, thậm chí chỉ ngoài 20. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn kéo theo nhiều hệ lụy về kinh tế, xã hội khi người bệnh đang ở độ tuổi lao động, học tập.

ThS.BS. Vũ Đình Hùng khuyến cáo, bên cạnh việc tầm soát sớm các yếu tố nguy cơ, người trẻ cần xây dựng lối sống lành mạnh, duy trì vận động thể lực, kiểm soát cân nặng, hạn chế chất kích thích và chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ. Quan trọng hơn, khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần đến viện ngay lập tức để không đánh mất cơ hội điều trị trong "giờ vàng".

Phạm Hường (theo báo SK&ĐS)